Spring naar inhoud

2

110-WilhelminaparkZowel het Wilhelminapark als de Goirkestraat zijn sinds 1986 al een gemeentelijk beschermd stadsgezicht. Deze gemeentelijke status wordt nu door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aangewezen om te worden gewijzigd in een rijksbeschermde status. Ten opzichte van de gemeentelijk beschermde gebieden is het nieuwe gebied uitgebreid met het terrein van het museum voor hedendaagsekunt De Pont. ...lees verder "Wilhelminapark-Goirkestraat aangewezen voor rijksbeschermd stadsgezicht"

Share

In 13 verschillende beschouwingen gaan we de komende weken de herdgangen afzonderlijk onder de loep nemen. We kijken terug naar het verleden, de ligging, met een korte geschiedenis en bezien wat er nu nog van over is. Daarnaast herinneringen en verhalen met (oud)-buurtbewoners over het reilen en zeilen vroeger in zo’n buurtschap. Door de grote uitbreidingen van Tilburg na 1880 zijn er ook nieuwe buurten ontstaan die vroeger nog weiland waren, te denken valt aan Groeseind, De Besterd, en Theresia. Toch kunnen al deze buurten nog gelinkt worden aan de herdgangen van vroeger. Nu het laatste deel 13, de herdgang Heuvel en Oude-Markt.

Heuvel-Kerk-1830-1000

De herdgang van de Heuvel en de Kerk, is het huidige centrum van Tilburg. De herdgang is eigenlijk ontstaan als kruispunt (op de Heuvel) waar zo'n beetje alle belangrijke wegen van de herdgangen van Tilburg bij elkaar komen, en kreeg zo de positie om uit te groeien tot het stads-centrum van Tilburg. Alle andere herdgangen van de stad waren vanuit de Heuvel het makkelijkst en snelst te bereiken, en het valt ook op dat het precies ligt tussen de herdgangen van de Heikant en Goirle, en tussen Loven en de Rijt.

Maar bovenal staat de Heuvel synoniem voor de Linde, de boom die eeuwenlang het plein domineerde en een bindende factor speelde binnen het autonome Tilburgse herdgangensysteem. De meeste herdgangen en oude landgoederen hadden wel een prominente Lindeboom staan. Van oudsher werd onder de boom recht gesproken en de verklaring dat Tilburg van Tillia stamt, het latijns voor Linde, is plausibel.  De Linde op de Heuvel was een bijzondere. Al in 1662 verhaalde graaf De Monconys over de Linde. ...lees verder "De herdgangen van Tilburg – Heuvel"

Share

Onder het totale gebied van de Herdgangen van Tilburg vallen ook de herdgangen die nu onderdeel zijn van de Gemeente Goirle. Dit waren de meest zuidelijke herdgangen. In totaal waren er zo'n vier herdgangen in Goirle, maar ze waren nooit zo uitgebouwd als de meeste herdgangen in Tilburg. De meest westelijke herdgang bevond zich op de plek in de Hellen 'Ter Venne', die nu is aangeduid als Frankische Driehoek. Die was ontstaan uit een kruispunt van oude Germaanse en Romeinse wegen. Het maakte onderdeel uit van de oude 'Heerbaan' tussen Nijmegen en Antwerpen. Deze weg liep van het Riels Hoefke bij De Regte Heide over deze herdgang via de Oude Tilburgse baan naar Korvel. De oude weg liep een stuk westelijker dan de huidige Tilburgseweg, liep achter Villa Blanca door, en doorkruiste de 'Katsbogte'. Bij de verhoogde aanleg van de A58 is ook een verbindings-stuk verloren gegaan. Deze herdgang maakte ook onderdeel uit van een landgoed. In 1315 wordt al van 'Goet Ter Venne' gesproken.

In 13 verschillende beschouwingen gaan we de komende weken de herdgangen afzonderlijk onder de loep nemen. We kijken terug naar het verleden, de ligging, met een korte geschiedenis en bezien wat er nu nog van over is. Daarnaast herinneringen en verhalen met (oud)-buurtbewoners over het reilen en zeilen vroeger in zo’n buurtschap. Door de grote uitbreidingen van Tilburg na 1880 zijn er ook nieuwe buurten ontstaan die vroeger nog weiland waren, te denken valt aan Groeseind, De Besterd, en Theresia. Toch kunnen al deze buurten nog gelinkt worden aan de herdgangen van vroeger. Ook de zuidelijke herdgangen van Goirle maakte deel uit van de totale Tilburgse herdgangenstructuur. Nu deel 12, de herdgangen van Goirle.

Goirle-1830-1000

Onder het totale gebied van de Herdgangen van Tilburg vallen ook de herdgangen die nu onderdeel zijn van de Gemeente Goirle. Dit waren de meest zuidelijke herdgangen. In totaal waren er zo'n vier herdgangen in Goirle, maar ze waren nooit zo uitgebouwd als de meeste herdgangen in Tilburg. De meest westelijke herdgang bevond zich op de plek in de Hellen 'Ter Venne', die nu is aangeduid als Frankische Driehoek. Die was ontstaan uit een kruispunt van oude Germaanse en Romeinse wegen. Het maakte onderdeel uit van de oude 'Heerbaan' tussen Nijmegen en Antwerpen. Deze weg liep van het Riels Hoefke bij De Regte Heide over deze herdgang via de Oude Tilburgse baan naar Korvel. De oude weg liep een stuk westelijker dan de huidige Tilburgseweg, liep achter Villa Blanca door, en doorkruiste de 'Katsbogte'. Bij de verhoogde aanleg van de A58 is ook een  verbindings-stuk verloren gegaan. Deze herdgang maakte ook onderdeel uit van een landgoed. In 1315 wordt al van 'Goet Ter Venne' gesproken. ...lees verder "De herdgangen van Tilburg – De vier van Goirle"

Share

2

In 13 verschillende beschouwingen gaan we de komende weken de herdgangen afzonderlijk onder de loep nemen. We kijken terug naar het verleden, de ligging, met een korte geschiedenis en bezien wat er nu nog van over is. Daarnaast herinneringen en verhalen met (oud)-buurtbewoners over het reilen en zeilen vroeger in zo’n buurtschap. Door de grote uitbreidingen van Tilburg na 1880 zijn er ook nieuwe buurten ontstaan die vroeger nog weiland waren, te denken valt aan Groeseind, De Besterd, en Theresia. Toch kunnen al deze buurten nog gelinkt worden aan de herdgangen van vroeger. Nu deel 11, de herdgang Korvel.

De-Berkdijk-1834-1000

De herdgang van Korvel (en het bijbehorende het Laar) is één van de oudste stukken van de stad. Bij opgravingen rond het voormalige HAVEP-terrein stuitte men al op resten van dichte bewoning tussen 800 en 1000 jaar na Christus, een periode waaruit in Nederland nauwelijks bebouwing is gevonden. Maar er zijn ook fundamenten gevonden uit de Romeinse tijd (Havep-terrein, Afrikaanderstraat) en een grafheuvel uit de ijzertijd (500 na Christus). Deze vondsten doen vermoeden dat Korvel, en de omgeving van het Korvelplein al een oud dorp was, gelegen aan een Romeinse weg die liep van Antwerpen naar Nijmegen. In de geschreven archieven dook de naam Corvel rond 1300 op als er sprake is van een molen. De 'Korvelsche ackeren'  duiken rond 1419 op in de Oisterwijkse schepenprotocollen. Deze akkers lagen ten zuiden van het Korvelplein. ...lees verder "De herdgangen van Tilburg – Korvel"

Share

1

In 13 verschillende beschouwingen gaan we de komende weken de herdgangen afzonderlijk onder de loep nemen. We kijken terug naar het verleden, de ligging, met een korte geschiedenis en bezien wat er nu nog van over is. Daarnaast herinneringen en verhalen met (oud)-buurtbewoners over het reilen en zeilen vroeger in zo’n buurtschap. Door de grote uitbreidingen van Tilburg na 1880 zijn er ook nieuwe buurten ontstaan die vroeger nog weiland waren, te denken valt aan Groeseind, De Besterd, en Theresia. Toch kunnen al deze buurten nog gelinkt worden aan de herdgangen van vroeger. Nu deel 10, de herdgang Veldhoven (Wilhelminapark) Goirke.

Herdgang-Veldhoven-1000
De kaart van 1890. De fabrieken van de spoorwegen liggen dan al zo’n twintig jaar achter het station.

De herdgang Veldhoven-Goirke geconcentreerd rondom het huidige Wilhelminapark, en met gezichtsbepalende straten als Goirkestraat, Veldhovenstraat, Hoefstraat, Koestraat, Besterdring en Gasthuisring vormt het centrale hart van Tilburg aan de de noordkant van het centrale akkergebied van 'De Schijve'. Het is daarmee een van de grotere herdgangen van Tilburg. Voordat de andere herdgangen vorm kregen werden ook het voormalige kasteel en de Pijlijserhoeve tot de 'Velthoven' gerekend. Ook deze herdgang had zijn oorsprong bij een grote hoeve waarbij de naam s'Bonten Hoeve opduikt. Die lag ten zuiden van de Molenstraat, een straat die al sinds de 15e eeuw onder die naam bestaat. ...lees verder "De herdgangen van Tilburg – Veldhoven-Goirke"

Share

1

44342-Chicago-Theater-

Een foto uit de collectie van het Regionale Archief van Tilburg. We zien hier het Chicago Theater in zijn nadagen in 1976 aan de Heuvelring. In 1978 sloot het complex om plaats te maken voor de Heuvelpoort. Lange tijd was dit de meest druk bezochte bioscoop van Tilburg. Op 5 september 1925 opende het theater aan de Prinses Julianastraat de deuren onder leiding van eigenaar Mathijs Desmet die  de bioscoop in 1930 doorverkocht aan Herman van der Waarden. Tijdens de duitse bezetting is de straat hernoemd naar Badhuisstraat, vanwege het wegnemen van koningsgezinde straatnamen en doordat tegenover de bioscoop jarenlang een badhuis (1921-1962) heeft gestaan. In 1948 is de straat hernoemd naar Koningin Julianastraat alvorens het in 1962 definitief Heuvelring werd. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: 1976 Chicago Theater"

Share

2

602164-Korvelseweg-163

Een foto uit de collectie van het Regionale Archief Tilburg. 1965. Korvelseweg 163, en dat ligt net rechts naast de ingang naar de Capucijnenkerk.  Café Rutten heette het etablishement toen, en was tot begin jaren zeventig een gezellige pleisterplaats zo halverwege de drukke Korvelseweg. De uitbaters waren Sjef en Corry Rutten. Corry Horrevorts was een dochter van Bet Kolen, uitbaatster van het nu gelijknamige café aan de Broekhovenseweg 111. Bet Kolen, die zeer geliefd was, overleed in 1963.  ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: 1965 Korvelseweg Café Rutten"

Share

Foto uit het Regionale Archief Tilburg van fotograaf Sjef van Delft. We zien hier een overzichtsfoto die genomen is vanuit de toren van de Heikese kerk in 1954. We kijken richting de Heuvel. Rechtsonder is nog een punt van het dak van de kerk zichtbaar. Het pand middenonder is nu Jimmy's op de hoek van Stadhuisstraat en Monumentstraat. Daarboven is nu Café Meesters te zien, herkenbaar aan de omgekeerde V in het dak. Helemaal links loopt de Heuvelstraat, daar aan het begin van de Monumentstraat. Hier is goed zichtbaar dat die straat doorliep tot aan het plein voor het Paleis Raadhuis, en liep bijna tot aan de Bisschop Zwijsenstraat. Bijzonder is dat hier duidelijk is waar het befaamde Café Marinus heeft gelegen, de plek waar de wieg heeft gestaan van de oprichting van Willem II op 12 augustus 1896. Uitbater Jan Marinus overleed in 1927 waarna de notaris het pand verkocht.

36360-Monumentstraat

 

Foto uit het Regionale Archief Tilburg van fotograaf Sjef van Delft. We zien hier een overzichtsfoto die genomen is uit de toren van de Heikese kerk in 1954. We kijken richting de Heuvel.  Rechtsonder is nog een stukje van het dak van de kerk zichtbaar.  Het pand midden onder is nu Jimmy's op de hoek van Stadhuisstraat en Monumentstraat. Daarboven is nu Café Meesters te zien, herkenbaar aan de omgekeerde V in het dak. Helemaal links loopt de Heuvelstraat, daar aan het begin van de Monumentstraat. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: 1954 Overzicht vanuit de kerk in Monumentstraat"

Share

64295-Heuvel-1958

Een foto uit de collectie van het Regionale Archief Tilburg. Een dagelijks schouwspel op de Heuvel, waar vele fietsen geparkeerd staan. We zijn hier in het jaar 1958. Bijna iedere Tilburger gebruikte de fiets. Bij de Spoorwegovergang van de Heuvel naar de Koestraat kwamen elke werkdag 32.000 fietsers voorbij. De fiets werd dan ook bijna altijd gebruikt om naar het werk te gaan. Er was een hele industrie rond het fietsen ontstaan. Kleine reparaties zoals banden plakken werd allemaal zelf gedaan. Als de problemen groter waren ging je naar een specialist. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Heuvel 1958"

Share

1

12309-oude-markt-1944

Foto uit de collectie van het Regionale Archief Tilburg. Een bijzonder moment voor Tilburg, net na de bevrijding van de stad eind Oktober 1944. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Oude markt 1944"

Share

1

2189-Parallelweg

Foto uit het Regionale Archief Tilburg. De Prelweg (Parallelweg), de huidige Spoorlaan uit 1905. Dat de Tilburgers moeite hadden met de naam Parallelweg blijkt ook wel uit het foto-onderschrift en al snel verbasterde de originele naam naar Prelweg. We kijken richting de Noordhoek naar het westen en links zien we hotel Janssen op de hoek van de Stationsstraat. Dat is nu Grand Café Central.

Pierre van Beek vermeldt in een artikel over het 'Tilburgs Lied':

'Bij "Prelweg" hebben we te maken met een verbastering door de volksmond van het voor hem vreemd aandoend "Parallelweg", een oude naam voor de huidige Spoorlaan.'

Witte hoe den blaauwsloot ruukt (ruikt),
Waor ge ‘t biste mulders (meikevers) zuukt,
Viste (vis je) welles in ‘t kenaol, zeg,
Wônde soms ôk op de Prelweg,
Zède (ben je) meej de kermis zat,”

En zegde (zeg je): gatverdikke,
Dan zède gè van onze stad,
Van Tilburg, net als ikke.

Hier een link naar een geluidsfragment van het volledige lied

2189-ParalelwegSpoorlaan

Share

1

1474-Besterd

Een foto uit het Regionale Archief Tilburg. De Koestraat. We zien hier de Besterdkerk, oftewel Leonarduskerk uit 1901 onder architectuur van Cees van Hoof   In 1914 werden pas de torens, koor en bijkapellen eraan gebouwd en de inzegening vond plaats in 1901. De parochie heette officieel Leonardus en Gezellen en de kerk werd gesloopt in 1975, het jaar waarin ook de kerk van de Noordhoek verdween uit het Tilburgse stadsbeeld. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Besterdkerk in 1920"

Share

24568-De-Posthoorn-KorvelFoto uit het Regionale Archief Tilburg uit de collectie van Van Roessel.

We zien hier de bierbrouwerij De Posthoorn dat achter een woonhuis was gelegen aan het Korvelplein, en het gebouw stond rechts naast de textielfabriek van Dooren-Dams. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Brouwerij de Posthoorn 1971"

Share

1

21158-Heuvel-Hotel-Riche-kruising-1961

Een foto uit collectie van Regionaal Archief Tilburg. Een verdwenen stukje Tilburg uit 1961, met Hotel Riche prominent op de hoek van Heuvel en Heuvelring. De de Heuvelstraat was toen nog een doorgaande weg en via de Korte Heuvel ging het verkeer naar Eindhoven en 's Hertogenbosch. De sloop van Hotel Riche in 1978 is zeer betreurd. Hotel Riche stond na de opening in 1917 goed bekend. Het voormalige Amsterdamse weekblad de Amstelgids meldt destijds: ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Heuvel en Hotel Riche 1961"

Share

1

1680-Nieuwlandstraat
De Nieuwlandstraat in 1961. Foto: RAT

Foto uit de collectie van Regionaal Archief Tilburg. De Nieuwlandstraat gezien vanuit de vroegere Zomerstraat wat nu Heuvelstraat heet. ...lees verder "Tilburg uit de oude doos: Nieuwlandstraat 1961"

Share

4

Uit het fotoarchief van Regionaal Archief Tilburg. De Industriestraat, met aan de rechterkant de Noordhoekkerk. Volgens velen de mooiste kerk van Tilburg en in 1897 ontworpen door de befaamde architect Pierre Cuypers die ook tekende voor het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. De kerk is nooit afgekomen, het was de bedoeling dat bij de hoofdingang (hier net niet zichtbaar aan de rechterkant) een grote toren gebouwd zou worden. De industriestraat heet nu Hart van Brabantlaan, en het huis in het midden staat op de hoek van de Lange Schijfstraat (nu Noordhoekring)
De Noordhoekkerk (Heilig Hart Kerk) aan de Industriestraat Foto: Regionaal Archief Tilburg

Uit het fotoarchief van Regionaal Archief Tilburg. De Industriestraat, met aan de rechterkant de Noordhoekkerk. Volgens velen de mooiste kerk van Tilburg en in 1897 ontworpen door de befaamde architect Pierre Cuypers die ook tekende voor het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. De kerk is nooit afgekomen, het was de bedoeling dat bij de hoofdingang (hier net niet zichtbaar aan de rechterkant) een grote toren gebouwd zou worden. De industriestraat heet nu Hart van Brabantlaan, en het huis in het midden staat op de hoek van de Lange Schijfstraat (nu Noordhoekring) De weg wordt iets verderop doorkruist door de Noordstraat en nog net zichtbaar is het begin van de Parallelweg, de huidige Spoorlaan. Op de plek van de kerk staat nu een appartementencomplex, en de monumentale kerk is in 1975 gesloopt. Naast de kerk, richting het westen stond het woonhuis en de muziekinstrumentenfabriek van Mathieu Kessels, wiens dochter Marietje in 1900 vermoord in de kerk werd aangetroffen.

Share

Een stukje verdwenen Tilburg, met een foto uit de collectie van Regionale Archief Tilburg.. We zien hier het klooster van de Zusters van Liefde dat gelegen was aan het Korvelplein, op deze plek staat nu een bejaardencomplex. Het congregaat van de Zusters van Liefde is in 1832 opgericht door pastoor Zwijsen om de sociale nood van de armeren te verlichten.
Het klooster van de Zusters van Liefde stond van 1895 tot begin zeventiger jaren op het Korvelplein. Foto: Regionaal Archief Tilburg

Een stukje verdwenen Tilburg, met een foto uit de collectie van Regionale Archief Tilburg. We zien hier het klooster van de Zusters van Liefde dat gelegen was aan het Korvelplein, op deze plek staat nu een bejaardencomplex. Het congregaat van de Zusters van Liefde is in 1832 opgericht door pastoor Zwijsen om de sociale nood van de armeren te verlichten met het geven van zorg, opvang en onderwijs. Met drie zusters is de pastoor aan de slag gegaan in een oud kerkgebouw aan de Oude Dijk,  dat later meermalen is verbouwd. Het klooster van de Zusters van Liefde hier op het Korvelplein is in 1895 ontworpen door de Tilburgse architect Leonardus Goyaerts, die ook verantwoordelijk was voor het huidige complex aan de Oude Dijk. Daarnaast was Goyaerts van 1896 tot 1918 wethouder van Tilburg.

Op de huidige plek van het Klooster staat nu een bejaardencomplex. Foto: Google-streetview
Share

4

De Zomerstraat. Ansichtkaart @Regionaal Archief Tilburg

Een 'ansichtkaart' uit het archief van Regionaal Archief Tilburg. De Zomerstraat ergens in de jaren vijftig. De Schouwburgring bestond nog niet, en de Bredaseweg eindigt op deze drukke kruising waar rechts de Korvelseweg uitkomt en waar links de Schoolstraat nog zichtbaar is. We staan met onze rug naar de Bredaseweg en kijken de huidige Heuvelstraat in. De vroegere Zomerstraat heet nu daar Heuvelstraat, maar de naam is al heel oud en komt al op de kaart van Zijnen uit 1760 (zie link)  voor, en liep van de Oude Markt tot aan het Lieve Vrouweplein. Het was een van de eerst bestraatte wegen in Tilburg want in 1653 heeft Peter Adriaen Segers de steenweg aangelegd. In het midden regelt een poltie-agent op een zeepkist het voornamelijk fietsende verkeer.  Het huis aan het einde van de weg bestaat nog steeds, het onderkomen van de Radiobeurs, en die kruising heet in de volksmond het Radiopleintje, de Nieuwlandstraat eindigt op dat punt.

Heuvelstraat @Google Streetview

De straat achter de flats aan de Schouwburgring heet tegenwoordig Heuvelstraat, vroeger was dit stuk onderdeel van de Zomerstraat. De huidige Zomerstraat is een stuk korter en loopt van Schouwburgring naar Lieve Vrouwe Plein.

 

Share

1

Uitzicht op de kerk van De Besterd. Foto: Regionaal Archief Tilburg

Een uniek doorkijkje vanaf het Besterdplein door de huidige Nicolaas Pieckstraat die toendertijd de Noord-Besterdstraat heette. De straat is pas in 1937 bebouwd, dus 36 jaar na het nemen van de foto. Prominent in het midden de Besterdse kerk oftwel Leonardus en Gezellen kerk. van de befaamde Tilburgse architect Cees van Hoof. Aan de linkerkant zijn de huizen zichtbaar die aan de Koestraat gelegen zijn, en rechts zijn de huizen in de Nieuwstraat zichtbaar, nu heet dat stuk Korte Nieuwstraat.

Share

1

Foto Regionaal Archief Tilburg

We staan met onze rug naar de Ringbaan Noord en Oude Lind en kijken naar het Julianapark waar Hoefstraat en Goirkestraat samen komen. We zien hier de politiepost die er van 1909 tot 1963 heeft gestaan. Rechts staat een telefooncel. Onduidelijk is het wie de man is die op het dak van politiebureau staat.  En waarom hij op het dak staat. Wie weet daar meer over?

Share
Gebruikt Tiny Framework Inloggen