Architectuur: Het Deprez Gebouw (Stoomketelfabriek)

Adres: Lange Nieuwstraat 172-174
Architect: niet bekend
Opdrachtgever: Gebroeders (Jules en César) Lekanne dit Deprez
Ontwerp: 1879
Realisatie: 1884
Status: Beschermd gemeentelijk monument
Bestemming: 1884-1920 Stoomketelfabriek van Deprez. 1924-1955 Eigendom van NS; ketelfabriek en kopergieterij. 1956-1984 Veilinghal (Centrale Markthal). 1984-2005. NS Opslag en Onderkomen van Personeels vereniging NS werkplaats 2005-2009 Gemeente Tilburg 2009- TBV wonen- Restauratie en informatiecentrum voor de spoorzone.

De voormalige stoomketelfabriek van de Gebroeders Deprez in Tilburg is aangewezen als beschermd gemeentelijk monument. Volgens het college van de Brabantse stad neemt de fabriekshal aan de Lange Nieuwstraat een bijzondere plaats in.

De Tilburgsche Stoomketel-en Machinefabriek Gebrs. Deprez werd in 1884 in de Lange Nieuwstraat opgericht. In dat jaar namen de uit Antwerpen afkomstige broers, Jules en César een ijzergieterij over (van Cornelis Klep), die zij uitbreidden tot een machinefabriek  met als specialisatie  het vervaardigen van ketels. Daarnaast leverde de fabriek ook veel plaatconstructiewerk, zoals in 1900 een derde gashouder en in 1909 een ijzeren schoorsteen voor de “Gas en Electriciteitsfabrieken. Omstreeks 1924 werd de fabriek opgeheven en kwam zij in handen van de centrale werkplaats van de Staatsspoorwegen (D’Atelier), die hier tot de verkoop aan de gemeente in 1955 een ketelmakerij en kopergieterij had ondergebracht. Vanaf 1958 was een deel van het complex in gebruik als veilinghal, bekend als de Centrale Markthal. Dit gebouw blijft nu behouden.. Behoud van dit industriële erfgoed is onder andere van belang vanwege de historische waarde. De stoomketelfabriek was een belangrijke sociaaleconomische stimulans voor industriële ontwikkeling van de regio en van Tilburg als textielstad.

Ornamentiek
Daarnaast heeft het gebouw ook een belangrijke architectuurhistorische en typologische waarde. De architectuur van de voorgevel, de sheddaken en de draagconstructie geven het gebouw de typische fabrieksarchitectuur. Het sluit aan bij de architectuur van de nabij gelegen NS Werkplaats waarvan delen ook als industrieel erfgoed behouden blijven.

Maar ook het materiaalgebruik en de ornamentiek maken het gebouw bijzonder. Tot slot is het Deprez-gebouw één van de laatste voorbeelden van historische bedrijfsgebouwen in de binnenstad van Tilburg.

Renovatie
Het pand verkeert bouwkundig in een matige staat en restauratie in combinatie met renovatie en hergebruik is noodzakelijk. De monumentencommissie heeft in juli ingestemd met een renovatie- en restauratieplan. De provincie stelde een substantiële subsidie van € 500.000,- in het vooruitzicht. Voor het verkrijgen ervan was aanwijzing als gemeentelijk monument een vereiste.

Architecten André van Stigt en B. Massop leggen op dit moment samen met het Monumentenfonds Brabant en de gemeente de laatste hand aan een renovatieplan. De restauratie en renovatie zal begin 2009 starten. TBV wonen zal het pand kopen en met ingang van 1 juli 2009 zal de restauratie beginnen.

Jules en César Deprez woonden in Casa Cara en Villa Anna aan de Lange Nieuwstraat. Dit dubbele herenhuis werd in 1902 ontworpen door Kees van Hoof en werd in 2001 aangemerkt als rijksmonument. (daarover later meer)

Achtergrondartikel over de broers Deprez en hun architectonische sporen voor Tilburg vindt je hier.